Örneklem Büyüklüğü Hesaplayıcı
Anket için kaç kişiye ulaşmalısınız? İki grubu karşılaştırmak için grup başına kaç katılımcı gerekir? Güven düzeyi, hata payı, etki büyüklüğü ve güç değerlerini seçin; formülü ve tablolarıyla birlikte hesaplayalım.
Hangi hesaplama ne zaman kullanılır?
Oran tahmini (Cochran formülü): Bir evrende belirli bir özelliğin yüzdesini kestirmek istediğinizde — örneğin öğrencilerin yüzde kaçı uzaktan eğitimden memnun. Beklenen oran bilinmiyorsa p = 0,50 alınır; bu en büyük örneklemi verir ve güvenli taraftır. Evren büyüklüğü biliniyorsa sonlu evren düzeltmesi örneklemi küçültür: 10.000 kişilik bir evrende ±5 hata payı ve %95 güven için 370, sonsuz evrende 385 kişi gerekir.
Ortalama tahmini: Bir ölçek puanının ya da sürenin ortalamasını belirli bir hata payıyla kestirmek için; standart sapmayı pilot çalışmadan ya da benzer araştırmalardan alın.
Güç analizi (iki grup, korelasyon): Hipotez testi yapacaksanız soru “kaç kişi anketi doldurmalı” değil, “gerçek bir etkiyi yakalayabilmek için kaç kişi gerekir” olur. Bu, etki büyüklüğüne (Cohen d, r), anlamlılık düzeyine (α) ve istatistiksel güce (1−β, genellikle 0,80) bağlıdır. Orta büyüklükte bir fark (d = 0,50) için grup başına 64, küçük bir fark (d = 0,20) için grup başına yaklaşık 394 katılımcı gerekir.
Tez önerisinde nasıl raporlanır?
“Örneklem büyüklüğü G*Power 3.1 ile a priori güç analiziyle belirlenmiştir. Bağımsız örneklem t-testi için orta düzey etki büyüklüğü (d = 0,50), α = 0,05 (iki yönlü) ve 0,80 güç ölçütleriyle grup başına 64, toplam 128 katılımcı gerektiği hesaplanmış; olası veri kaybı göz önünde bulundurularak 150 katılımcıya ulaşılması hedeflenmiştir.”
Bu cümle jüri ve etik kurulun aradığı dört bilgiyi içerir: yöntem, etki büyüklüğü, α ve güç, hedef sayı ve gerekçesi. Ayrıntılı çerçeve için tez önerisi ve araştırma tasarımı sayfamıza bakın.
Sık yapılan hatalar
- “385 sihirli sayı” yanılgısı: 385, yalnızca ±5 hata payı, %95 güven ve p = 0,50 varsayımı altında oran tahmini içindir; grup karşılaştırması ya da regresyon için anlamı yoktur.
- Alt grupları unutmak: Fakültelere göre karşılaştırma yapacaksanız her fakültede yeterli sayı olmalıdır; toplam yeterli olsa da bir alt grup 12 kişi kalabilir.
- Yanıt kaybını hesaba katmamak: Çevrimiçi anketlerde eksik ve dikkatsiz yanıtlar %10–30’a ulaşabilir; hedefi buna göre artırın.
- Çok değişkenli analizlerde tek formüle güvenmek: Çoklu regresyon için yordayıcı başına 15–20 gözlem, faktör analizi için madde başına 5–10 ve en az 200 katılımcı, SEM için 200 ve üzeri yaygın ölçütlerdir.
Merak edilenler
Güven düzeyi ile hata payı arasındaki fark nedir?
Güven düzeyi (%95) aynı yöntemle yapılan örneklemelerin yüzde kaçında gerçek değerin aralık içinde kalacağını; hata payı (±5) örneklem sonucunun gerçek değerden en fazla ne kadar sapabileceğini ifade eder. Güven arttıkça ya da hata payı küçüldükçe gereken örneklem büyür.
Evren büyüklüğünü bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Boş bırakın; hesap sonsuz evren varsayımıyla yapılır ve bu en güvenli (en büyük) sonucu verir. Evren 100.000’in üzerindeyse düzeltmenin etkisi zaten ihmal edilebilir düzeydedir.
Etki büyüklüğünü nereden bileceğim?
Benzer çalışmalarda raporlanan d, r veya η² değerlerinden, meta-analizlerden ya da pilot çalışmanızdan. Hiç bilgi yoksa Cohen’in orta düzey değerleri (d = 0,50, r = 0,30) yaygın bir başlangıç noktasıdır; küçük etki bekliyorsanız örneklemi buna göre planlayın.
Nitel araştırmada örneklem büyüklüğü nasıl belirlenir?
Nitel araştırmada istatistiksel güç değil, veri doygunluğu esas alınır: yeni görüşmeler yeni tema üretmediğinde örneklem yeterlidir. Fenomenolojik çalışmalarda 5–25, gömülü teoride 20–30 görüşme yaygın aralıklardır; gerekçesi yöntem bölümünde açıklanmalıdır.
Örneklem planından analize
Güç analizi raporu, örnekleme yöntemi ve veri toplama aracının analize uygunluğu için Ressar’dan destek alın.